Azerbeidzjan in de spotlights

Image

In mei organiseert Azerbeidzjan het Eurovisie Songfestival in haar hoofdstad Bakoe, de Stad der Winden. Ik hoor u denken: so what? Waarom moet ik hier nu over het Eurovisie Songfestival lezen, dat extravagante festival dat betaald wordt door het Westen maar altijd gewonnen wordt door het Oosten van Europa?

Omdat het dit jaar in Azerbeidzjan gehouden wordt, het land met de exotische naam, waarvan maar weinig mensen weten waar het precies ligt. Zelfs hier bij IKV Pax Christi komt het nog regelmatig voor dat mensen denken dat het in Centraal Azië ligt. “-dzjan” lijkt op “-stan”, lijkt op Oezbekistan, Turkmenistan, Afghanistan en dat is Centraal Azië. Nee dus, Azerbeidzjan ligt in de Kaukasus.

Het land, of beter haar cultuur, is beschreven in een prachtig boek van Kurban Said: Ali en Nino. Op de achterflap van het boek staat een treffende samenvatting: “De liefdesgeschiedenis tussen Ali Shirvanshir, een jonge adellijke moslim, en Nino Kipriani, dochter van een christelijke zakenman, speelt in Azerbeidzjan ten tijde van de Russische Revolutie en de Eerste Wereldoorlog. In deze exotische wereld is het de liefde tussen Ali en Nino die alle etnische grenzen overstijgt. Ver voor er sprake was van een multiculturele maatschappij schreef Kurban Said al over de versmelting van culturen en de daarbij behorende conflicten en worstelingen.

Conflicten en worstelingen heeft Azerbeidzjan nog steeds. Zo is het conflict om Nagorno Karabach nog steeds niet opgelost. Nagorno Karabach was in de Sovjettijd een autonoom gebied binnen Azerbeidzjan waar in meerderheid Armeniërs woonden. Toen de Sovjet-Unie uit elkaar aan het vallen was en Azerbeidzjan zich onafhankelijk verklaarde van de Sovjet-Unie, verklaarde Nagorno Karabach zich onafhankelijk van Azerbeidzjan. De oorlog die hierop volgde werd gewonnen door de Armeniërs, ten koste van zo’n dertigduizend Armeense en Azerbeidzjaanse doden en zo’n anderhalf miljoen vluchtelingen. De openlijke oorlog mag dan wel voorbij zijn, maar de vrede is nog ver te zoeken. De haat is tussen Azerbeidzjanis en Armeniërs is immens. Zo groot zelfs dat de Armeniërs besloten hebben om niet mee te doen met het Eurovisie Songfestival in Bakoe.

Naast conflicten heeft Azerbeidzjan nog meer: het heeft olie, gas en dus geld. De afgelopen jaren heeft vooral Bakoe een ongekende transformatie ondergaan. In de Sovjettijd en de eerste jaren van de onafhankelijkheid was Bakoe een vervallen stad. Zelfs in 2007, toen ik er voor het eerst kwam, was Bakoe nog een grote bende. Kapotte trottoirs, grote gaten in de straten, half afgebouwde flats en vervallen huizenblokken.

De laatste jaren is Bakoe echter in een enorm tempo in oude luister hersteld en dat geldt zowel voor ‘de Oude Stad’, een echte medina naar Oosters voorbeeld, als de stad eromheen die gebouwd is ten tijde van de eerste olie-boom in de negentiende eeuw, met Parijs of Barcelona als voorbeeld. Het Bakoe van nu lijkt weer op het Bakoe uit de tijd dat de familie Nobel – van de Nobel Vredesprijs inderdaad – hun fortuin hier maakte.

Azerbeidzjan heeft nog iets: een niet zo heel goede reputatie als het gaat om mensenrechten en in het bijzonder de vrijheid van media. Kritische journalisten, internet-bloggers, mensenrechtenactivisten en vredesvechters worden vaak hard aangepakt door de overheid. Ik vroeg daarom aan jonge activisten in Bakoe of zij het nu een vloek of een zegen vonden dat het festival in hun stad georganiseerd wordt. En hoewel er negatieve kanten aan zitten – hele huizenblokken zijn gesloopt om de Christal Hall, het muziektheater voor het festival, een mooi plaatsje te kunnen geven en de bewoners zijn niet allemaal helemaal vrijwillig vertrokken – waren ze toch overwegend positief: de spotlights van de wereld staan op Azerbeidzjan gericht en ze zien dit als een zeldzame kans om aandacht te vragen voor de problemen die Azerbeidzjan nog heeft. Bovendien geeft een Eurovisie Songfestival aan dat Azerbeidzjan blijkbaar deel van Europa is, of er althans uitziet als Europa, en deel is van de Europese democratische cultuur. Maar eerlijk gezegd ook omdat ze in de Kaukasus het festival gewoon geweldig vinden en er trots op zijn dat hun Azerbeidzjan het mag organiseren.

Ik heb niks met het Eurovisie Songfestival, maar alleen omdat het in Azerbeidzjan is, ga ik zeker kijken!

Guido de Graaf Bierbrauwer, IKV Pax Christi

PS: Om aandacht te vragen voor de mensenrechtensituatie in Azerbeidzjan organiseren D66, ChristenUnie, PvdA, VVD, Jonge Democraten, Alfred Mozer Stichting, Amnesty International, COC Nederland en IKV Pax Christi in Amsterdam op 26 mei 2012 een alternatief festival: Douze Points for Freedom. Check http://www.douzepointsforfreedom.nl/. Komt allen!

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s